პატარა ბიჭი ვიყავი,

პატარა ბიჭუკელაო;

“დაურჩი დედას, კარგი ხარ!”

შემომნატროდა ყველაო.


პატარა გოგო მიყვარდა,

პატარა გოგუცანაო;

ცაში ვარსკვლავიც არ ბრწყინავს

ლამაზი იმისთანაო.


თავი მოგვწონდა ორივეს,

გულს კარი ჰქონდა ღიაო;

შიგ ჭიკჭიკობდა ბულბული,

ვარდი ჰყვაოდა, იაო.


გვეგონა, დაბლა ქვეყანა

მაღლა ცით დათაფლულაო,

შიგ სიყვარული ნათესი

ჩვენს კარზე ამოსულაო!


თავზე დავიდგით გვირგვინი,

მივდექით საყდრის კარსაო;

მამასახლისმა დაგვჩხავლა:

- “მღვდელო, რად სწერდი ჯვარსაო!


ნეფეს სალდათად იწვევენ,

უნდა მოხადონ ვალიო;

სამ წლამდის ქვრივად დარჩება

ხემწიფის პატარძალიო”.


ავტირდი პატარა ბიჭი,

პატარა ბიჭუკელაო;

“ვაი შენს დედას, საბრალოვ!”

შემომტიროდა ყველაო.


პატარა გოგოც ატირდა,

პატარა გოგუცანაო,

მაგრამ ჩემ დაბრუნებამდე

სხვა ნახა ჩემისთანაო.


1889 წ.

ნუ იფიქრებ, დაგაყვედრო,

შე მაცდურო ჩემო მუზა,

იმისთვის, რომ შენის რჩევით

ეკლიანი შემხვდა მე გზა!


გმადლობ კიდეც მისთვის, რომ შენ

ამიხილე ბრმასა თვალი,

თუმც კი ჩვენში ცხოვრებისთვის

მწარე არის ეგ წამალი:


სად ვერც იტყვი, ვერცა ისმენ,

ვერც რას ნახავ საამურსა,

იქ რად უნდა ბაგეთ სიტყვა,

თვალთ ხილვა და სმენა ყურსა?!


ჩემს სამშობლოს კარგად ვიცნობ,

მომივლია კიდით-კიდე;

მართლის თქმით და გულწრფელობით

ჭირი ჭირზე გადვიკიდე!


აქ მონება ჭკუა არის,

ორპირობა - სიბრძნე დიდი,

და მას რჩება მოედანი,

ვინც კი არის მეტად ფლიდი!


ცოტა მაღლა ასასვლელად

ძმა ძმას იხდის კიბე-ხიდად;

მშობელს შვილი, შვილს მშობელი,

ქმარს ცოლი ჰსურს გასასყიდად.


აქ თვით სჯული ფარისევლებს

ხელთ უპყრიათ ბადე-ქსელად,

ძლიერების საპირფეროდ,

უძლურების მოსაწველად!


. . . . . . .

. . . . . . .


მხოლოდ საწყალ მიწისმუშას

არავინ ჰყავს გამკითხავი,

მისი ოფლით თავს იკვებენ,

ქურქად მიდის მისი ტყავი!


მაგრამ ვინ რას გვათქმევინებს?

ჩემო მუზავ, ტყვილა ელი!..

დროა, სიტყვა უკუვაგდოთ,

სხვებრ მოვკიდოთ საქმეს ხელი.


თორემ ისე ჩვენი შრომა

ემსგავსება ბებრის ბუქნას!

რაც ყოფილა, დღეს არ არის,

რაც დღეს არის, ხვალ ის ნუ ჰქნას!


ყარიბო და განწირულო,

ნუ შეკრთები, ჩემო მუზა!

სანამ კიდევ ძალ-ღონეს ვგრძნობთ,

ვერ დაგვაფრთხობს ახალი გზა!


1880 წ.

აღმართ-აღმართ მივდიოდი მე ნელა,

სერზედ შევდექ, ჭმუნვის ალი მენელა;


მზემან სხივი მომაფინა მაშინა,

სიცოცხლე ვგრძენ, სიკვდილმა ვერ მაშინა.


შემიდუღდა მაშინ სული და გული;

იმ ნადუღში თვით მე ვიყავ დაგული.


გულმა ძგერა, სულმა შფოთვა დამიწყო,

ჩანგმაც თვისი მე სიმები დამიწყო.


ხმა სიმართლის შეუპოვრად გაისმა,

(აწ იგი ხმა ვერ ისმინოს გაისმა).


ცის მახლობლად ფეხ-ქვეშ ვიგრძენ მიწა მე,

ვსთქვი: “ცხოვრებავ, მეც ერთ კაცად მიწამე!”


და ვიფიქრე “ჩემი სატრფო სად არი?

ნისლი ჰბურავს, თუ დღე უდგას სადარი?”


გადვიხედე, ვნახე, რომ სხვას ჰმონებდა!

გამიკვირდა! ვსთქვი: “მტერს როგორ მონებდა?


მოხიბლულა, შემცდარია, ის არი…

ალერსით მთვრალს ვერ უხილავს ისარი!”


მივაძახე: “ჭინჭარში ნუ ვარდები!..

ნუ გგონია იქ ია და ვარდები!


შეიბრალე თავი შენი, იცოდე!

მაგ შარბათში საწამლავს სვამ, იცოდე!”


არ მისმინა მწუხარებით დანაგულს,

და დამასო საუკუნოდ დანა გულს!


აღმართ-აღმართ მივდიოდი ნეტა რად,

თუ ამ სერზედ თავს ვერ ვგრძნობდი ნეტარად?


ჩემო თავო! ვეღარ გკურნვენ წამალით!

დაღმართ-დაღმართ დაუყევი, წა მალით!


იქ ჩაბრძანდი, სად გელიან ლოდებით,

ბარით, ნიჩბით, კუბოთი და ლოდებით!


დაივიწყე, ვინც გახსოვდა, მარად ის!

ხელ-დაკრებით განისვენე მარადის!


1876 წ.