თხემის შეუპოვარის პონტოის ზვირთთ მიმყრდობი
და ტერფითა სალითა კასპიისა განმპობი,
კავკასი გოლიათი წევს შორის ორთა ზღვათა,
შემოკრებით შემცველი დიდ საკვირველებათა.

მას შინა ჰსჩანს ბუნება საშინელად და მშვენად:
გვერდნი მისნი ძლიერნი, ოფლვილნი შეუსვენად,
ქუხვით გარდმომაქანნი მრისხანეთ მდინარეთა,
ჰრწყვენ და განაპოხებენ შორიელთა ველებთა.

იგი, ზურგით მზიდველი მთებზედ შემდგართ მთებისა,
ათას წლოვანთ თოვლთაგან ზვავად შენაკრებისა,
ოდესმე რომელსამე მათ სპეტაკ ტვირთაგანსა,
გარდმოაგდებს ზვავებად, სცემენ ყურსა და თვალსა;

სრიალნი განმაშტერნი, სახენი განმაკრთობნი,
ყინულ-ლოდთა ბორცვები ერთმანერთის მასწრობნი,
თოვლის მტვრისა ზრქელისა აღმყვანელი ცათამდე,
ჰგორვენ ხლტომით და რახით, ღრმათ ღელეთ უფსკრულადმდე;

ვიდრემდის ბუქს ჰაერი, მბერველ ქარიშხალებით,
დღისა მცვალები ღამედ, მომცველ ნისლით შავებით,
დედა-მიწასა პირი წარღვნას ახალს განმცდელობს,
აქ იგლიჯება გორა, მუნ ველი აღარ ველობს;

ტყენი ძველთა ნაძვთანი გარდაქმნილან რიყებად,
წყალნი - ადგილად მშრალად, გზა-ვაკენი - კლდეებად,
და კავკას, მათ მთათ შორის მხოლო უცვალებელი,
ზოგთა ჰმუსრავს, ზოგთ ჰბადებს ვით ღმერთი მბრძანებელი.

აქვე დღე მხიარული ოდეს კეთილ დარითა
დაახედს თოვლთა ზედა მზე შარავანდ წყნარითა,
ყინულნი ათას თრაშნი, წყალნი ფანტულ წინწკლებად,
სხვა და სხვად ფერად ბრწყინვენ ოქროდ-ბრილიანტებად.

ყველა კაშკაშ ნათლოის! ამ დიდ შვენიერებას
იოტნიცა ბზინვითა უმატვენ მკობილებას.
ყვავილნი, საძოვარნი მომფენნი გვერდობ გრილთა,
სუნით, გემოთ იშვითნი მიიზიდვენ ნადირთა;

მუნ ირემი აღვალს რა წიაღით ბნელის ტყისა,
განიშვებს უშიშარად მომკვლელთ ხელთ შეხვედრისა;
შტოვანთ რქათა დამდრეკი, მყუდროდ დამზერს ღრუბელთა,
თვისთ ფერხთა ქვე მქუხარედ და მეხისა მშობელთა;

ირმისგან უმკვირცხლესი ჯიხვი უმაღლესს კლდესა,
რომლის რქანიც მწეობენ ჩლიქისა სიმტკიცესა,
თავ-ახმული შესცქერის მყინვარეს აუვალსა
და ვერ შემძლე მიწთომად, ღმუილით ემდურს ძალსა.

ესე არს თვით მთა იგი, სად პრომეტეს დაბმულსა,
ღმერთთა მიერ შერისხვით ყორანი ჰხოკდა გულსა, -
მთა რეცა განგებ ზღუდეთ აღშენებული სალად,
დასაბამით სოფლისა ცნობილი შეუვალად;

გარნა რომელს ბოლოსღა, როსსთ მხედარად აღზრდილი,
მიებრჯნა რა უდრეკლად მამაცი ციციშვილი,
შეიწრებულმან თერგმან კრძალვით იცნო საზღვარი
და ტინმან შარა გზათა ფართოთ განუღო კარი;

შეეჭრნენ ჩრდილოს ვაშტნი წიაღსა გრანიტთასა,
არ ჰრიდეს ღელეთ სიღრმეს, არც სიმაღლეს მთათასა;
ფოლადნი, ქვათ მკვეთელნი ათასთა შინა ხელთა,
ხელოვნებითნი მეხნი, მედგრად მჩენელნი ცეცხლთა

ჰსცემდენ, ჰგლეჯდენ, ქუხოდენ, - და კავკასი მკვნესარედ
ეხოთა მიერ წყლულთა თვისთა ცხად ჰყოფდა მწარედ!
განიხსნა გზა და ეშვათ ივერელთ სასოება,
რომე მუნით შევიდეს მათ შორის განათლება.

ისმინეთ, მსმენნო, ჭირთა მთმენნო, მომიპყართ ყურნი,
რა გვარნი ჭირნი, ცეცხლნი ხშირნი, მწველნი ალმურნი,
ვნახენით როსა, ამა დროსა ზედა-ზედ რთულნი!..
წყეულ არს ის დრო, როს სამკვიდრო დავკარგეთ კრულნი!
გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან, აწ გვაგო შურნი...

უწყით ყოველთა მახლობელთა მამულნი მათნი;
ურიცხვნი ტყენი, ბალახ ბევრნი, მრავლ ათასათნი,
მუნა მყოფელნი, ყოვლ-მშფოთველნი, სიტყვა ლაქათნი,
ცხოვრება ცუდნი, გულით მრუდნი, პირ-ბნელნი სათნი,
აქვსთ ყოვლთვის ხელად სჯულად ძველად საფრხე, საცთურნი...

გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან, აწ გვაგო შურნი.
ქაჯთ ყოფა-ქცევა, ჭამა, სმევა აქვსთ არეულად,
დიდნი, მცირენი, გინა ერნი ხელ-ჰყოფენ მგლურად;
ბატონ-ყმობანი, განრჩევანი არა აქვსთ სრულად;
მოყვარეთ ტკბილთა, ხან-დაზმილთა გულთა ჰსწყვლენ მტრულად,

კაცთა მკილავნი, ლიზღნი, ავნი, ეშმაკთ სადგურნი, -
გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან აწ გვაგო შურნი!..
ვინც ჰხვდა მათ მახეს, ჭირთა სახეს, არა აქვს შვება,
მათზედ კეთილი, ვითა შლილი დაიცარება;
ერთგულთა ჯილდო, გულთ საბინდო მიხვდება ხვება,

ეს აქვსთ სიკეთე მათ უკეთე და ნაცვალ-გება...
მუხთლად გვაწვიეს, დაგვახვივეს თავს ბნელნი ბურნი, -
გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან აწ გვაგო შურნი.
ნახეთ მოყვასნო, ბრძენთა დასნო, ესე წესია!
შემდგომ საცთურნი მას პირველსა უძვირესია,

სხვათ დიდ-ბოროტსა მცირე მათი უმეტესია...
დაკარგეს ყოვლი ჭირნახული გულთ-უმხნესია,
ჰქმნეს სავანენი საუკუნოდ ვით უდაბურნი, -
გვძლივა სოფელმან, ხელ-მყოფელმან, აწ გვაგო შურნი!

ვისაც გსურთ ჩემთა ამბავთა ცნობა,
მისმინეთ ჭირში ფლობილს;
მისმინეთ, ვით მაქვს ჭმუნვა და თმობა
ურვისგან გულშეპყრობილს.

მას ვჭვრეტ პატიმრად, ვის მონებს გული,
მისთვის გლახ განწირული;
მაქვს მწუხარება ზედა-ზედ რთული,
მარად მეახლვის წყლული.
ვისაც გსურთ და სხვა.

გუშაგნი ბევრნი თვითოსა მცველად
გვყვან ნების წარმტაცველად;
ხვალ სხვანი მოვლენ მათს გამომცვლელად,
გველივე ჰშთება გველად.
ვისაც გსურთ და სხვა.

ლმობითა ვხედავ ყოვლთ წარმავალთა
მოხუცთა, ვაჟთა, ქალთა.
გრძნობა რაიმე აღმივსებს თვალთა
და მადენს ცრემლთა ცხართა.
ვისაც გსურთ და სხვა.

კაცთ უბედობა, თუმცა სატირე, -
გარნა რად განსაკვირე, -
ამა სოფლისა დიდი და მცირე
არს ცვალებისა მზირე.
ვისაც გსურთ და სხვა.