გამიგონია, ვითომც ლერწამი

ობლის საფლავზე ამოსულიყოს

და თავის ქნევით, დამუქრებული,

მაღლა ზეცისკენ ის წასულიყოს,

რომ მიეტანოს იქ ჩვენის ქვეყნის

მწარე ამბავი და საჩივარი,

მაგრამ იმავ დროს ეშმაკის სული

დასტაკებოდეს გრიგალი ქარი,

გადაეღუნოს, გადმოეღუნოს

და მოეთხაროს სულ ძირიანა;

მერე ენახოს მწყემსს წაქცეული,

ხელში აეღოს პატარ დანა

და გამოეჭრას მას სალამური,

რომ მოწყენის დროს სული ჩაჰბეროს,

და მთა და ბარის დასატკბობელად

ააკვნესოსო და აატიროს.

ეს უნდა იყოს ის მაცდური ხმა,

პირველ მწყემსისგან მოგონებული;

აქ ისმის ცის და ქვეყნის ამბავი

ერთად შეთხზული… შეზავებული!


1889 წ.

სად ხარ, ჩემო სალამურო,

ხმატკბილო და საამურო,

რომ შენის ხმით ჩრდილოეთში

ქართველს გული გამიხურო!


როცა მწყემსი გიპყრობს ხელში

და გაჰკივის მთა და ველში,

ტკბილსა ხმასა ცაში ჰკარგავს

და სევდისას - შავს ქვესკნელში,


მაშინ ფიქრი ჩემი შენს ხმას

გარს ეხვევა, ვითა ძმა ძმას

და შენი კვნესით მაგონებს

საქართველოს მწარე მოთქმას:


ხან სპარსელნი აკვნესებენ,

ხან თურქები აოხრებენ,

ხან სკვითები, დროს შერჩევით,

მყუდროებას უშფოთებენ!


მაშ, უწყალო სალამურო,

მტირალო, არსაამურო,

რად მსურს შენი ხმა ვისმინო

და ქართვლის ბედს მოვემდურო?!


მაგრამ ზოგჯერ რომ ტკბილი ხმა

სანუგეშოდ მიჰფრენს აღმა

და ჩემთ გიჟთა ოცნებათა

ხარბად ინთქავს უფსკრული ღრმა,


თავგანწირულს მამულის მცველს

წარმოვიდგენ მაშინ ქართველს:

მტერს შეჰყვირის: “ჰკა მაგასა!”

გამოსული ბრძოლისა ველს.


აბა ეს ხმა, სალამურო,

ტკბილხმოვანო, საამურო,

აროდეს არ მომყირჭდება,

ძალგიძს მუდამ მომაწყურო!


ქართულად ჰკვნეს, ქართულად სტვენ,

ქართველის გულს ამით ალხენ,

ხასიათს და ჩვეულებას

წინაპართა გვაგონებ ჩვენ.


მაგრამ, ჩემო სალამურო,

გრძნობით მსტვენო, საამურო.

აღარავინ გიგდებს დღეს ყურს,

სჯობს, ისევ მწყემსს ემსახურო!..


1861 წ.

 საიდუმლო ბარათო!

გითხრეს: “ექმენ მარადო

სიხარულის მიმნიჭედ

და სევდისა ფარადო”.


მისთვის გიდებ უბეში,

გალბობ ცრემლის გუბეში,

ამისრულო, რაც გითხრეს,

თუ ხარ ჩემი ნუგეში!


ვერა მხედავ მდუმარეს,

ცრემლებს რომ ვღვრი მდუღარეს?

რად არ მეტყვი მის ამბავს,

ნუგეშს არ მცემ მწუხარეს?


როცა მისი მარჯვენა

გრძნობით გხატავდა შენა,

თვალთ ცრემლი ვერ შენიშნე,

ვერც სახეზედ მოწყენა?


როცა ამ სიტყვებს სწერდა,

გული ხშირად უძგერდა?

და თან ტკბილის გრძნობითა

სიყვარულსა დაგმღერდა?


ან როს ფარულად მანა

შენ ჩემთან გამოგგზავნა,

ანგელოსი სუფევდა

მის გულში, თუ სატანა?


არა! ამ გრძნობას განა

მიჰბედავდა სატანა?!

მაშინ უკუღმა ბრუნვას

იწყებდა თვით ქვეყანა!


საიდუმლო ბარათო,

მექმენ… მექმენ მარადო

სიხარულის მომნიჭედ

და სევდისა ფარადო!


1859 წ.