დაბრუნდნენ სასწავლებლიდან
ბავშვები ჟივილ-ხივილით,
ზოგი თოვლს მოაგუნდავებს,
ზოგი გამორბის კივილით.
სიცივისაგან ონავრებს
ასწითლებიათ ყურები...
მოვიდნენ, ავლეს სიცილით
აივნის საფეხურები.
მათ კუდისქნევით ბებერი
წინ შეეგებათ თოლია,
მიელაქუცა პატარებს,
ტოლივით მიუქოლია.
ბალღებმაც მიუალერსეს,
ცუგოც მათ ლოკდა ენითა,
შემდეგ-კი კარებს მიმართეს
ქაქანითა და ქშენითა.
გამდელმა ცელქებს საჩქაროდ
კარი გაუღო თუ არა,
მოხუცს სახეზე ალერსის
ღიმილმა გადაუარა.
“უთუოდ ძლიერ მოშივდათ
ჩემს პაწა ცუგრუმელებსა!”
ზოგს პალტოს ართმევს ზოგს აბგას,
და ზოგს უორთქლავს ხელებსა.
რა გადაჰკოცნეს გადია,
შევარდნენ კასკას-რბენითა,
იატაკს გააქვს ზანზარი,
სახლი ივსება ლხენითა.
მისცვივდნენ ტახტზე მწოლარე
ავადმყოფ დედას ცქვიტები
და შემოუსხდნენ გარშემო
როგორც პატარა გვრიტები.
მამა-კი ცალკე ოთახში,
დაღრეჯილ-დაღონებული,
შუბლგაუხსნელი, ერთთავად
სწერს რაღაც დაფიქრებული.
აი დათიკომ ამაყად
დედას უჩვენა რვეული
და ეუბნება სისწრაფით,
ღიმილად გადაქცეული:
- აბა, დედილო, დახედე
კარგად გასინჯე ესაო,
მთლად შეუცდომლად დავწერე
მე ორი გვერდი დღესაო.
- მე კი დღეს, - უთხრა თამრომა, -
სახატავ რვეულზედაო
ნაძვებს და ბუჩქებს ვხატავდი
სხვადასხვა ფერად, დედაო.
- აქ რასაც ჰხედავ, უყურებ,
სულ ჩემი ნახატებია,
და მასწავლებელს ამათში
ერთიც არ უსწორებია.
ავადმყოფს სახე ეშლება,
მშობლისა გული ტკბილად სძგერს
და მათ ტიტინში სნეული
დედა ივიწყებს ყველაფერს.
აგერა მამაც გამოდის,
გარს ეხვევიან შვილები...
- ანცებო, კარგად იცოდით
დღეს ყველამ გაკვეთილები?
რა პასუხს იღებს, ეხვევა,
კოცნით იჯერებს მამაც გულს,
და ეფანტება ნაღველი
სახეზე დაღლილ-დაქანცულს.
ამათ სიხარულს თითქოს მზეც
ფანჯრიდან უღიმდებოდა
და ბალღებს ხუჭუჭ ქოჩორზე
ოქროსფრად ეფინებოდა.


1891 წ.

საქათმეში შეეჩვია
თურმე ერთი შავი მელა,
დედლები და ყვინჩილები
ჩუმად ზიდა ნელა-ნელა.
არც ვარიებს იწუნებდა,
ჭროღა იყო თუ ყელჭრელა,
გამხდარი და ჩამწყერული
ერთი იყო მისთვის ყველა.
ვერ შეუტყვეს ვერაფერი,
საქმე ისე გააძნელა,
მაშინ გადგა მელა განზე,
როცა ტყავი გაისქელა.
ყველა იმას იძახოდა:
“დამღუპველი არის ძერა!”
შინაურმაც, გარეულმაც
მართლა აკი დაიჯერა!
ძერას თოფი დაუმზადეს,
კუჭკუჭებდა ცრუპენტელა:
“ვისა ჰკლავენ სულელები,
განა ისე ძალზე ბნელა?!”
ულვაშები ჩაიკვნიტა
და ცბიერად ჩაახველა...
ძერა მოკლეს უბედური,
დაუსჯელი დარჩა მელა...


1910 წ.

გასწი, ბიჭო, გაუტიე,
დღეს ნამგალი ფხიანდება,
გამოუსვი ხელეურსა,
თორემ დაგვიგვიანდება.

მზემ სხივები გაასკეცა,
ყანა ფიცხობს, პრიალდება,
შიგ ჩაიწვის მოსავალი,
სარჩო გაგვიტიალდება...

აბა, მომყევ, გენაცვალე,
არ დაზოგო მუხლის თავი,
მაგრად შეჰკარ და შებოჭე
სალეწი და დასაფქვავი!

გზა-გზა თავთავს ნუ დააბნევ,
ბლომად დადგეს ეგებ ხვავი;
შინაც გვეყოს, გარეთაცა
და არ გავხდეთ საძრახავი.

დაგელოცოს, ყანავ, მადლი,
სულ არ გირევია ჭვავი,
სიმძიმისგან მიწას ჰკოცნი,
მტრისაც კი ხარ სანახავი!

ბიჭო, ჩქარა, ხელეური,
ბიჭო, ჩქარა სველი ულო,
თორემ დადგა მეძნეური,
შე ზარმაცო, შე ორგულო!

ეგრე, ეგრე, მესვეურო,
გასჭერ ყანა, გადაყელე,
შემოსძახე “ჰოოპუნა,”
შენთან სხვებიც გაახელე.

თავში გახვალ თუ ბოლოში,
აიმართე, ჩაახველე,
შრომის ოფლი მოიწმინდე,
ყელი ღვინით ჩაისველე.

ჩამორჩენილს უთხარ მკვახედ:
“ჩამოდექი, სიყრმემქრალო,
დღეს შენ ღვინო არ გერგება,
მარტო წყალი უნდა სცალო!

გასწი, ბიჭო, გაუტიე,
თორემ ძალზე გვიანდება,
თუ დროზე არ მივეშველეთ,
ყანა ჩამარცვლიანდება!


1913 წ.