ღმერთო, ეს წიგნი ამთაბარულე,

ფრთები მიეცი და გაქანება!

შიგ სული ჩავდე ნიავქარულებ

და გული სულ ზედ დაჰკანკალებდა!

იყოს ვაჟკაცთან ომის ყივილზე,

სიმღერით იყოს ყრმებთან, ქალებთან,

და გულბაათი როგორც დალევდა,

ისეთ ალავერდს ხალხთან მივიდეს, -

სიყვარულისას, გამარჯვებისას,

ძმობის, მოყვრობის, მზეგრძელობისას;

მიეცეს ცეცხლი დამაჭრებისა

და კვეთებაში ძალა ორბისა!


1940 წ.

ჩიტო, წაიღე ეს წიგნი

ნაწერი გულის ჟრჟოლითა,

რაც ჩაგანძულა გულს შიგნი,

გარეთ აქროლე ქროლითა!

 

ჩემი სიტყვა და სათქმელი

შენთან იფრენს და იმგზავრებს.

გაუღე სახლთა სარკმელი,

გადააფინე ნიგვზნარებს.

 

ქუჩებს დასძახე, შარაგზას,

სამშობლოს დაახმიანე!

მტკვარსა, რიონს და არაგვსა,

მთებს, ტაძრებს მრავალხმიანებს.

 

ვაზის რქას შემოახვიე,

ტევრებს და ყანის თავთავებს,

შენის ფრთის ღონით აღვიე,

სანამ არ გამოათავებ.

 

გამოტბორილი გულიდან,

გამონაჟური გარეთა,

ჩანჩქრებს გადაეც, ნიაღვრებს,

დიდ ქვებზე მოჩანჩქარეთა!

 

ვმღერი მათი ხმის გრიგალით,

ჩქეფი ვარ მათი ძალური,

მაწვიმდეს სავსე ჯიქანის

ღვარნამი ცვარდაცვარული.

 

მე დედის ძუძუს დავენდე,

და ვიცი, არა ცივდება,

სამშობლოს მბრწყინავ გულიდან

ლექსში რაც გამოსხივდება!

 

ჩიტო, წაიღე ეს წიგნი,

ფრთებს რომ სცემ დაოქროილთა!

რაც ჩაგანძულა გულს შიგნი,

გარეთ აქროლე ქროლითა!

 

სამშობლოს ნათქვამად მინდა,

მწყურის სამშობლოს ალერსად.

სიტყვა მომტკბარი შესტყორცნე

სივრცეებს შორიალესა!

 

და თუ ფრთამ დაგაღალატა,

თუ დაგელეწოს ძვალმძივი,

არ შეკრთე, დღესაც ხვალაცა,

შეგეშველება არწივი!


1940 წ.

ნათქვამი აკაკის საფლავზე, მთაწმინდაზე

საზეიმო მიტინგზე, 1940 წ. 16 ივნისს.

 

შენ მოგვიზომე სამშობლო

შენი ჩანგურის სიმებით;

შენ გვიანდერძე სამშობლო

და მისი დახსნის იმედი.

 

გული გაცვითე სიმღერით

და ლექსი ქართლის დიდებით;

ბნელს გვილამპრავდი ჭაღარით

და ცრემლის მარგალიტებით.

 

მომავლის მზესთან ადიდე

მიწაში მყოფი გმირები -

მათი აკლდამის ნათელი,

მათი საფლავის დირენი.

 

დღე-ღამის სიგრძე-სიმოკლემ

გზა გასჭრა - სავსე ეკლითა;

დღეს ჩვენს ჩანგებზე, პოეტო,

მზის სხივი გადმოგვეკიდა.

 

შენც ჩვენთან მღერი, ზეზე ხარ,

გსურს, რომ ახალ მზეს უყურო, -

დიდი მთაწმინდის სიწმინდევ.

გადაღმერთილო, უღრუბლოვ,

დანაცრებულო, დამწვარო,

დაბერებულო ბულბულო!


1940 წ.

ნეტამც ვინ იყავ პირველი მთქმელი

შენ, ბედნიერო და უსახელო;

ქართული სიტყვა, სულის ჩამდგმელი,

სტვირს რომ მიანდე სახელდახელოდ.

 

იქნებ ის იყავ, დანაცრებული,

მე რომ გათხრისას გნახე მცხეთაში,

იქნებ აღსდექი განათებული

ზედაზნის დილის გამოხედვაში!

 

იქნებ ლერწამი შენი ძვლებია.

არაგვის ჩქერზე ამორხეული;

იქნებ ჩუქურთმას შენაცვლებია

სვეტიცხოველზე შენი სხეული?

 

იქნება მტკვარზე მდგარი ნისლი ხარ,

გვერდი რომ გაჰკრა ახლა ფრინველმა?

არ ვიცი, მაგრამ ყველგან მიცვნიხარ,

ვინც სთქვა ქართული ლექსი პირველმა.


1940 წ.

დიდება მიწას, რომ გეაკვანათ,

თქვენი მადლი რომ დაუფენია,

ნეტავ რა ძალამ ამოაქანა

შუქნასხივარი თქვენი გენია.

 

ვინ დაგვიტოვა უკვდავნაგები

ციხე-კოშკები სისხლით სოველი;

დიდი ტაძრები ნაქანდაკები,

ღვთიურ ჩუქურთმით გამოქსოვილი!

 

იქ ვინ აზიდა ქვაკუთხედები,

სადაც არც კი ჩანს ნაბილიკარი.

იქ ვინ დაჰკიდა კამარედები,

ერთი ვაზიდან გათლილი კარი?

 

ვინ გამოჰკვეთა ნუკრი მწოვარი,

მტევნები, მტრედი გამომფრინალი,

ფასკუნჯის ფრთებქვეშ ვეფხვი მწოლარი,

ჩასაფრებული, როგორც ფირალი!

 

და თქვენი აზრი ქვაზე დამყნილი,

აყვავებული ვაზის რტოებად...

თქვენი ოცნება, თქვენი ძახილი,

მქროლი არწივთა გასატოლებლად.

 

თქვენი ვარაყი, ოქროხატული,

ალის შხეფი და ცეცხლის წვერია.

თქვენი წიგნები ასოხლართული,

უმეტეს ღამით რომ გიწერიათ...

 

იხდიდით ბოდიშს, თუ რამ ჰკლებოდა,

ჰმარგალიტავდით თვითეულ წერტილს.

მთაზე რომ ელვა იკლაკნებოდა,

იქნებ იმ ელვით იმ ლექსებს სწერდით?

 

რამდენი მოდგმის ხართ საჩუქარი -

გურამიშვილი... შოთა... შავთელი...

ვინც გვითხრა სიტყვა სულით მდუღარით -

სიმღერა გულის ამომშანთველი? -

 

ვინც მზის მწვერვალთა წყაროს გვაწაფა,

მზესხიურობის იყო მთოველი -

მთაწმინდელები, პეტრიწი, საბა,

ოპიზარი და იყალთოელი.

 

კიდევ რამდენი სხვა უსახელო,

ვის თითებშუა ჰყვაოდა ვარდი,

ვინც დაიხია მღერით საყელო

და ჩამოზიდა მიწად ლაჟვარდი...

 

*

ნაცრად აქციეს თქვენი ტაძარი,

დასცეს ბჭეები და საფუძველი,

იყო ბნეული და ნატაცარი

თქვენი ეტრატის ყველა ფურცელი.

 

მაგრამ ვერავინ გასძარცვოს იგი,

რაც გულის ცეცხლში გადამდნარია,

თქვენი გუნდების რიგი და რიგი

დღეს უკვდავების ალამდარია!

 

აღსდგა ქართლი და მისი ენაცა,

შავი წარღვნების გადანათელი;

გული თუ სევდას ამოენაცრა,

ჩაჰყენებია ოქროს ნათელი.

 

თვითონ გათავდა თქვენი დამლევი,

ისევ გამთელდა მარად ქებული,

გადამსხვრეული თქვენი კალმები,

თქვენი ჩანგები დაუქმებული!

 

ეტრატი, ცრემლით შენაწებარი,

ნაჟღერი თქვენის ტკბილის ენითა,

ჩვენგან ნაპოვნი და ნაძებარი,

ჩვენს ახალ სიტყვას შემოენივთა.

 

ვიყნოსეთ თქვენი ვარდის სურნელი

და თქვენი თაფლი გულს გვეწურება.

დიდოსტატებო, გვივლის სურვილი -

ჩვენც გავხდეთ ხალხის მეგანძურებად.

 

რომ ისამსევოს ჩვენმა სიტყვებმაც,

რომ ჩვენც მოგვეჭრას ოქრო ჭედილი,

და მომავალმა გამომკითხავმა

გვაშოროს ბნელი განუჭვრეტელი!

აღსდგა სამშობლო და აღარც არი

მისთვის შავბედის გადამწყვეტელი.

გამოჩნდით ახალ ნამოღვაწარით

დიდი ფაზელი,

დიდი მცხეთელი!


1940 წ.

„...მშვიდობით, ძველო ქართულო ენავ და მშვიდობით,

სრულიად საქართველოს მდგომარეობაო!“

                                               ფანასკერტელი

 

- მაშ გაჰქრა ქართლი, მისი ენაცა,

პირქვე დაემხო წმინდა ტაძარი?

გული დიდ სევდას ამოენაცრა,

მშვიდობით, გახდი მტრის ნატაცარი! -

 

სხვა რაღა იყოს მწარე ამაზე,

რა  შეედრება ასეთ ღაღადისს?

შენს დედა ენას, მის სილამაზეს

გამოეთხოვო, უთხრა: ნახვამდის!

 

და მერე დადგე გაქვავებული,

უიმედობის დიდი იმედით,

რომ აღარ მოვა ქართლს გაზაფხული,

რომ სამუდამოდ გავიყინებით!

 

შენ დადიოდი შენს სამშობლოში

როგორც მწირი და ოხერმოხეტე,

ღამით მე შენი გმინვა მსმენია,

ხმა ნამწარევი: „ღმერთო, მოხედე!“.

 

შენი აჩრდილი მომჩვენებია

ქარში, წვიმაში თმადაბურდული;

შენ გამიმწარე ყრმობის ყველა დღე,

შენ გულს მითხრიდი გესლით ქურდულით.

 

და ახლა, როცა ჩემს ხალხს, ჩემს ენას,

 სიკვდილის ჭანგი ვეღარ ემტეროს, -

როგორც განვლილი ძნელი სიზმარი,

შენ მაგონდები, ფანასკერტელო!

 

და შენ, მიწაში გამტვერებულო,

ჰა, სიტყვა გულის გასათაფლავი:

არა, ქართლს, არა! –

შენ ფიქრს გასთხრია

სამარადისო, მკვიდრი საფლავი!


1940 წ.

„აქ არს საფლავი ჯაფირისა, რომლის სიგრძე ხუთი ადლია“.                                                                                                                                                                                                            ვახუშტი

ჯაფირი - სახალხო გმირი, ცხოვრობდა XVII საუკუნის

პირველ ნახევარში. გადმოცემით, გიგანტის აგებულება ჰქონია.

ჯაფირის საფლავს დღესაც უჩვენებენ ატენის ზემოთ, რაზმითის ტყეში.

 

 

ამ დევკაცს ძუძუ ვინ მოაწოვა,

რომ სამარეც კი აქვს ახოვანი,

აურჩევია ნავსაყუდარად

ტყე უღრანი და ბალახოვანი.

 

ვით დიდი მუხა წამოქცეული

და ჩახერგილი, როგორც ნალეწი,

შეზელილია მშობელ მიწასთან,

მისი შრეებით გადანალესი.

 

სძინავს ბუმბერაზს ომში გადამდნარს,

ფიქრში ქართლს ითვლის თავის ხელთქმნილად.

და გრძობს ბერმუხა, -

ათასი მუხა

მის ხერხემალზე ამოხეთქილა...


1940 წ.

რაც გულის ძგერამ გამოსცა,

დარჩება შეუსმინარი?

რაც გულის ქურამ გამოსწვა

ზურმუხტ ოცნების მინარი.

 

ნუთუ არ დაიელვარებს?..

ერთ გულს ვერ დავწვავ მაინცა?

აჟღერდი ლექსო, მღელვარე,

მიშველე შენსა რაინდსა!

 

შავკაბიანი მზრდიდა მე

გუთანი ტრედა ხარისა,

რაც მათი ღვაწლით ვიწამე,

კაცად მან დამახარისხა!

 

მე მახსოვს დედის თავშალი,

ზედ ქვეყნის გული ეხატა,

იმ გულს ვდარაჯობ ჯავშანით,

სიტყვა გავხადე ვეფხვადა!

 

სამშობლოვ, ვსუნთქავთ ერთ სუნთქვით,

ერთ ცეცხლის ალზე ვიწვებით,

ყოველ კალამზე, მე თუ ვთქვი,

ლექსად შენ ამოიწები!

 

შენ მოგიწყურე წყურვილით

და შენ, სამშობლოს იაო,

შენი სპეტაკი სურნელი,

გთხოვ, გულზე დამინიაო!

 

ქართლო, ხმას შენთვის დავრეკავ,

შენი ფუძნარის ძალებით;

მე გულით გულზე დაგეკარ,

მე შენ არ დაგეცალები!

 

შენი ნაჟური წვეთი ვარ

და შენი ძუძუს ნაცვარი;

შენ დაგიბრუნდეს ერთიან,

შენგან ნაწოვი რაც არი, -

ჩემი ოცნების ღვენთია

ეს მწირი ნამოღვაწარი!


1940 წ.

ჩვენი წიგნი, ჩვენი დედა,

ჩვენი ენა ქართული,

ვარდნაბამი ფურცელი,

ჩვენს ყრმობაში ჩართული!

 

დედის ძუძუ მეორე,

სიყვარული პირველი,

ჩვენს აკვანს შემომჯდარი,

მგალობელი ფრინველი.

 

იავნანის ნიავში

ჩვენს ყურთან რომ გაისმა,

ყრმობა რომ გვისურნელა,

როგორც ბაღი მაისმა.

 

ტკბილად რომ გაგვიხარა

ჩვენ ბავშვობა ბეჩავი -

შავი კაბით გაზრდილებს,

გახუნებულ ლეჩაქით.

 

ჩვენი წიგნი, ჩვენი დედა,

ჩვენი ენა ქართული,

ოქროსხმიან სიმებად

გულში ამოხლართული!


1940 წ.