ლექსო, რაღა კარგი ხარ,

ლექსო, შენც დამკარგვიხარ,

გაოხრდი, გატიალდი,

თუ სიტყვაში ჩაგიქრა

სამშობლოს განთიადი!

 

- არა, შენი ჩუქურთმა

ჰქსოვეს ქართლის შუქურთა,

ფრთებს მისთვის მიაქანებ,

მარად ბრწყინავს სამშობლო -

დიდ შვილთა მეაკვანე!


1936 წ.

აი ქალაქი შემოჭანდრული,

ვერხვის ფოთლებში გამოხვეული;

აქ ზენაქარი ჟღერს, ვით ფანდური, -

თავყინულიან მთაში რხეული...

 

დაჩუქურთმული აივანები,

ზედ ხეივნებად ვაზი გასული;

ზოგან კრამიტი, ზოგან ბანები,

ძველი კედლები ჩამოგაზული...

 

ქალაქს დასცქერის უზარმაზარი

ციხე, ხერხემალ-გადატეხილი...

ძირს დაფანტულა დუქან-ბაზარი:

გოდრის თევზი და თაბახზე - ხილი...

 

აქ, ამ დაზგებზე, გორელ ფალავნებს

ძვალმსხვილი მაჯა დაემკვრივებათ;

ინდოეთისკენ მავალ ქარავნებს

აქ ჩაუვლიათ წეროს მწკრივებად.

 

რომს გაუზიდავს თვალმარგალიტი,

აზიის ფარჩა და ყალამქარი...

აქ, ყველიერში - კრივის ყიჟინით

ფხიზლდება ხოლმე ძალა გამქრალი

და ჭიდაობის ეშხით და ჟინით

შეხვდება ზურნით გორის ამქარი...

 

ჭაპნის ჭრიალი... ეტლის ხმაური...

მემაწვნე ბიჭის ჩქარი ძახილი...

დღისით დგას ერთი აურზაური,

საღამოობით ბღავის ნახირი...

 

ირგვლივ მინდორი ღელავს ბარაქით,

მტკვარზე გაისმის წყნარი „ტიური“,

შხუის ლიახვი და სთვლემს ქალაქი

დიდი ვერხვებით გადაჩრდილული...


1936 წ.

ბრწყინავს ქართლი - ვარდის ბაღი,

შეფრქვეული მინანქარით,

იაგუნდის წვიმა დასწვიმს,

სურნელების დაჰქრის ქარი.

 

ელავს ბაღი. - ხოხბის ყელი -

შვიდ მაისის წვიმით მთვრალი,

მთებს და ველებს დასთამაშებს

გაზაფხულის მწვანე თვალი...

 

რძე, კოკორში მოწოლილი,

ჰჟონავს ყლორტში ყოველ მხრიდან;

თითქოს ქალი სარკმელიდან...

იყურება ვაშლი ხიდან.

 

ჰგავს ალვის ხე თეთრ ჩოხაში

საქორწილოდ მორთულ სიძეს,

და ატამი - ტურფა ყმაწვილს,

აკვანში რომ გაიღვიძებს.

 

მარგალიტის ტყუპის ცალი,

ტოკავს ბალი ნება-ნება,

ცერის ტოლა თეთრი თუთა

დათაფლული შტოზე დნება.

 

ბრწყინავს ბაღი, ელავს ბაღი,

ფირუზქარით დარხეული:

ყურძნის მსხვილი იაგუნდი,

ვაზი, ვარსკვლავჩახვეული.

 

ოქროს წყალი, ატმის ლალი,

შინდის ლალი, მარწყვის ლალი,

ბროწეულის ყვავილები, -

თითქოს თონის ნაკვერცხალი, -

 

ათენებენ ქართლის დილას

ტოროლების ტაშისკვრაში, -

მარწყვისფერად, შინდისფერად

იღებება გარიჟრაჟი...

 

ვეფხვის ჭრელი პერანგივით

გაიშალა ქართლის ველი, -

გაჟღენთილი წვიმით ყანა,

ფირუზთვალა ცვარით სველი...

 

ბრწყინავს ქართლი - დიდი ბაღი,

ყვავილების ფერად ზღვითა,

მარჯანი და ზურმუხტ-ქარვა

ნათელს სტყორცნის ყველა ხიდან...


1936 წ.

აქ ჰფლობს ტიტანი.

ცეცხლის მიმტანი,-

ღმერთი პრომეთე.

სოფოკლე

 

 

მთა მთაზე მოსჩანს მაღალი,

არწივის ჩრდილით ფარული,

თავზე თოვლგადანაყარი,

წარღვნიდან ამოპარული.

 

ხან სჩანს მზის ამოსახედი,

ხან შავი ღრუბლის ნახირი,

მეხის, ნიაღვრის ხმას ერთვის

ხმალდარტყმულ ვეფხვის ძახილი...

 

აქ იზრდებოდა მრავალი

თავისუფლების მფიცარი,

აქ, ჯამში მაჯას იპოხდნენ,

სტკიოდათ გულის ფიცარი.

 

ხმლით ულალავდნენ ერთმანეთს

ყორნებს, დაჭრილი გმირები,

ყორანი დაჭრილს მისდევდა,

სისხლისთვის შენამზირები...

 

შინ ლაშქრობიდან უმხედროდ

თუ ბრუნდებოდნენ ცხენები, -

ხმალი ეკიდათ კისერზე,

კაცობა შეურცხვენელი.

 

 *

აქ, ვეფხვის ჯიში, ხმლის ჯიში.

სწამდათ უმეტეს ყოვლისა;

აქ, თაყვანს სცემდნენ მოდგმობით

ხმალს, ბრძოლით ცეცხლგამოვლილსა.

 

შიშველ ხმალს ხელში აძლევდნენ

სულთაბრძოლის დროს ვაჟკაცსა,

რომ სიკვდილისთვის დაეკრა,

მზე არ დაეთმო კაშკაშა!

 

და გაისმოდა ანდერძი,

ხმა მხედრის ღაღადებისა:

-  „ერთი დღე სიკვდილისა გვაქვს,

მეორე დაბადებისა!“

 

სამშობლოს საზღვრის დამგდებსა,

ხმალი ცრემლფრქვევით სტიროდა,

ლაჩრის ხორცს ყვავიც არ სჭამდა,

სწუნობდა სანადიროდა...

 

    *

მთებს მკერდს უხრავდათ სურვილი

ათასი წლობით მძინართა,

ხან იღვიძებდნენ, ცეცხლს ჰყრიდნენ -

იალბუზი და მყინვარმთა.

 

 *

აქ დაბინავდა ახალ კერაზე

ხეთის ქვეყნიდან მოსული ხალხი;

გამოქროლილი ფრთიან მერანზე,

გამოტყორცნილი მრისხანე ტალღით.

 

ხშირად მისი მზა სისხლნადინარი

ძლიერ ქარიშხალს დაუბორკია.

ბრძოლით დასტოვა შუამდინარე,

ღალისის პირი, კაბადოკია.

 

ბევრჯერ ყოფილა მწარე ყოფაში,

ხმალი სჭერია ცეცხლნაკვესები;

აქ შემოვიდა, ამ ხეობაში

ჩადგა, ვით ძელქვა რკინის ფესვებით.

 

მოსჩანს ნაბრძოლი მისი ალაგი,

ქვახვრეტილები და ქვისკარები;

გმირთა ნაკვეთი კლდეში ქალაქი,

სადაც ღმუიან ზამთრის ქარები....

 

 *

აქ მტაცებელთა იყო სადოღე

და სარბიელი მათი ხმალისა,

შუბის წვერებით მიწა გათოხნეს,

ამტვრიეს სალტე დარიალისა!

 

სისხლის  ღვარსეტყვით რეგვეს ქვეყანა,

კლდეებს ატყვია მათი ნატორი.

აქ რა უნდოდა, რამ მოიყვანა

შაჰი,

სულთანი,

იმპერატორი?

 

დაგვწვეს, დაგვდაგეს და ვერ წაიღეს

თავისუფლების ამაყი სული.

იგი გადურჩა ბორკილს და ციხეს,

ის მთებში იყო გადახიზნული!

 

მთებო, ვერ ჰკლავენ ამ სულს ომები,

და თუ მოსთხრიან, ამოჰბზარავენ, -

თქვენ, დაიბღავლებთ, როგორც ლომები,

როდესაც ძუ ლომს ლეკვს მოჰპარავენ!


1936 წ.

მომწონს მე ფიცხი მერცხალი,

მისი ქროლვა და ფეთება,

თუ სახლზე ბუდეს მიაკრავს,

სახლს ლხინი დაებედება!

 

ბრიალებს ტურფა ხოხობი,

სტყორცნის ალს არემარესა;

შეიფრთხიალა ბულბულმა

და გული გამიალერსა...

 

მაგრამ მე მიყვარს არწივი,

სიმაღლე უყვართ არწივებს!

შუა გაჰკვეთენ განწირვით,

ვინც მზის გზას დაუქარწვიმებს!

 

ავლენ მზესთან და მღერიან,

მზეში ფრთას გადაარწევენ,

უყვართ სიმაღლის ნათელი,

სიმაღლე უყვართ არწივებს!..

 

კარგია არწივის ფრთიდან -

სტვირზე გმირული გალობა,

თუ არწივული სიმღერა

ლექსის ხმას დაეწყალობა!

კარგია არწივის ფრთები,

თუ გმირის მხრებში გამოვა!

 

„მომცეს ფრთანი და ავფრინდე,

მივხვდე მას, ჩემსა ნდომასა;

დღისით და ღამით ვხედვიდე

მზისა ელვათა კრთომასა!“

 

მიყვარს არწივთა სამშობლო,

არწივიანი, ორბეთი, -

იქ იწოდება არწივად

გმირების წინამორბედი!


1936 წ.

ტოროლასავით შეფრინდი გულში,

შიგ შეიყოლე ცისკრის ციალი,

მისთვის დილაა მუდამ ჩემს გულში

და ჩემს ლექსებში - ვერცხლის წკრიალი.

 

განთიადის ფრთით შეიჭერ გულში

და გარეთ დილა რაღად ვეძიო?

ტოროლასავით დაჰქროლავ გულში,

რომ სულს წამითაც არ მიეძინოს...


1936 წ.

სულ ჩემი გულის მონაწურია,

რაც დაეპწკარა ქაღალდს ლექსები,

ვუმღერ სამშობლოს, კიდევ მწყურია,

და მის სიყვარულს დავემწყემსები.

 

მშობელ მიწაში მიდგას ფესვები,

როგორც წყალში დგას წნორის ძირები.

სიცოცხლეს ვერვის დავესესხები,

თუ სამშობლოსგან გავიწირები!

 

მარადი შუქით ბრწყინვალებს იგი,

მისი ნათელი დამთოვებია,

სიცოცხლე - მისი მშვენების იქით -

ერთ ნაბიჯზედაც არ მდომებია!

 

აჟღერდეს მისთვის პოეტის ენა

და ტკბილი სიტყვის გამართულობა,

ვით ღონიერი ნიაღვრის დენა,

ჩემი თქმულობა, ლექსქართულობა!

 

დამდგარა ჩემი სიმღერის ჯერი,

ეს ყვავილები მე დავაგროვე;

მე ვარ სამშობლოს ჩუქურთმის მჭრელი,

ვარ ახალ ქართლის თანამედროვე!

 

გულის ნათელი მე მიპოვია,

ქართლის დიდების მე ვარ მნახველი;

სამშობლო - ჩემი გულის ფეთქვაა

სამშობლო - ჩემი ლექსის სახელი!


1936 წ.

გადარუჯული დავით-გარეჯა...

ამწვარ ტრამალზე ბზინავს ავშანი...

ამ ველს, ამ სივრცეს ვინც უდარაჯა,

ვინც შეიმსხვრია მკერდზე ჯავშანი, -

 

ვინ მოიგონოს, სადღა არიან,

ვინ გაიხსენოს მათი სახელი?

არც მოჩვენება, არც სიზმარია,

ჩონჩხებით სავსე ჩანს საწნახელი...

 

გაჰქრენ ქარივით და სიზმარივით,

მათზე მგლოვარეც დალპა თავშალი...

და მხოლოდ ტბაზე შერჩა მარილი...

ბალღამიანი ბზინავს ავშანი...


1936 წ.

გულის ფესვიდან მინდა გიმღერო,

და თუ ვერ გითხრა როგორ მიყვარხარ,

შენს თითეულ ხეს, ბალახის ღეროს

ვკოცნი, ვეხვევი, ვეტყვი, მიყვარხარ!

 

თუ შენი დიდი წყვდიადი გალღვა,

ბნელი წარსული თუ დაგვიმარხავს,

დღეს შენ ახალ მზეს და ახალ ტალღას,

ვკოცნი, ვეხვევი, მოდი, მიყვარხარ!


1935 წ.